Rawatan Pra-Diabetis

1. Kepentingan Merawat Pra-diabetes

i. Punca Utama Diabetes Jenis 2

Pra-diabetes merupakan antara faktor utama yang menyumbang kepada perkembangan diabetes jenis 2. Kira-kira 11% individu dengan pra-diabetes berkembang menjadi diabetes setiap tahun dan sehingga 70% daripadanya berpotensi menghidap diabetes pada suatu masa kelak.

ii. Risiko Komplikasi Kesihatan

Pesakit pra-diabetes berisiko mengalami komplikasi mikrovaskular seperti retinopati, nefropati dan neuropati periferi, serta komplikasi makrovaskular seperti penyakit jantung koronari, strok, serangan iskemia sementara (serangan iskemia sementara, TIA), infarksi miokardium, kegagalan jantung dan penyakit vaskular periferi.

2. Kadar Risiko & Komplikasi Insiden

Berbanding individu dengan toleransi glukosa normal, pesakit pra-diabetes mengalami peningkatan risiko retinopati berkaitan diabetes sebanyak 13%, penyakit jantung koronari sebanyak 10% dan strok sebanyak 6%.

Insiden retinopati dalam kalangan pesakit dengan gangguan toleransi glukosa (toleransi glukosa terjejas, IGT) dilaporkan sebanyak 7.9%.

Prevalens penyakit buah pinggang kronik (penyakit buah pinggang kronik, CKD) dalam kalangan pesakit pra-diabetes ialah 16.6%, berbanding 9.2% dalam kalangan individu tanpa diabetes.

3. Ubat-ubatan yang Dikaji untuk Pra-diabetes

i. Metformin

Kajian DPP & DPPOS (Amerika Syarikat):

Kajian Program Pencegahan Diabetes (DPP) menunjukkan pengurangan risiko perkembangan kepada diabetes sebanyak 31% selepas tempoh kajian awal.

Kesan Jangka Panjang:

Susulan selama 10 dan 15 tahun selama Kajian Hasil Program Pencegahan Diabetes (DPPOS) menunjukkan pengurangan risiko kumulatif yang kekal sebanyak 18%. Susulan selama 22 tahun turut mengesahkan pengurangan risiko perkembangan kepada diabetes sebanyak 18%.

Pengurangan Komplikasi:

Selepas 15 tahun, rawatan metformin dikaitkan dengan mengurangkan komplikasi mikrovaskular sebanyak 28%. Dalam kalangan individu yang menghidap diabetes, terdapat pengurangan risiko kekal dan kejadian kardiovaskular utama (peristiwa kardiovaskular buruk utama, MACE) sebanyak 39%, retinopati sebanyak 57% dan nefropati sebanyak 37%.

ii. Akarbosa

Kajian STOP-NIDDM:

Acarbose mengurangkan risiko kumulatif perkembangan kepada diabetes sebanyak 25% dalam tempoh 3.5 tahun. Pengurangan insiden diabetes secara mutlak ialah sebanyak 10%, dengan 32% peserta dalam kumpulan acarbose berbanding 42% dalam kumpulan kawalan.

Kajian ACE:

Kajian ACE menunjukkan pengurangan risiko relatif perkembangan kepada diabetes sebanyak 18% selepas enam tahun.

iii. Pioglitazon

Kajian BERTINDAK SEKARANG:

Kajian ACT NOW menunjukkan pengurangan risiko kejadian diabetes sebanyak 72% dalam kalangan pesakit dengan IGT.

iv. Orlistat (Xenical)

Kajian XENDOS:

Kajian XENDOS menunjukkan bahawa orlistat mengurangkan perkembangan daripada IGT kepada diabetes jenis 2 dalam kalangan individu dengan obesiti.

Analisis Meta:

Analisis meta mengurangkan risiko diabetes sebanyak 40% (nisbah odds sekitar 0.6), serta penurunan glukosa darah puasa sebanyak 2.18 mmol/L dan glukosa dua jam selepas makan sebanyak 1.5 mmol/L.

4. Syor & Garis Panduan Amalan Klinikal (CPG)

i. Garis Panduan CPG Malaysia

Ubat yang Disyorkan:

1. Metformin
2. Penghalang alfa-glukosidase (Acarbose) dan Pioglitazone
3. Liraglutida (3 mg)
4. Orlistat

Penghalang DPP-4 & SGLT2:

Tiada syor khusus dibuat pada masa garis panduan tersebut dikeluarkan kerana tiada kajian khusus melibatkan subjek pra-diabetes yang mencukupi pada ketika itu.

Kriteria Penggunaan Metformin (Kumpulan Berisiko Sangat Tinggi):

Metformin boleh dimulakan bersama pengubahsuaian gaya hidup bagi individu berisiko sangat tinggi seperti:

1. Kombinasi IFG dan IGT
2. Pesakit IGT dengan obesiti (BMI > 35 kg/m²)
3. Pesakit IGT berumur < 60 tahun
4. Glukosa plasma berpuasa > 6.1 mmol/L
5. Sejarah diabetes gestasi (GDM)
6. Pesakit yang kekal dalam julat pra-diabetes selepas enam bulan intervensi gaya hidup

Orlistat:

Orlistat disyorkan untuk pesakit IGT dengan BMI > 28 kg/m² bagi pengurusan obesiti sekurang-kurangnya selama 12 minggu.

ii. Garis Panduan ADA (Persatuan Diabetes Amerika)

Metformin boleh dipertimbangkan bagi orang dewasa yang berisiko tinggi untuk menghidap diabetes, dengan kriteria yang serupa dengan peserta dalam program DPP.

Metformin juga boleh dipertimbangkan dalam situasi tertentu bagi membantu mencegah hiperglisemia yang berkaitan dengan penggunaan ubat anti-kanser atau steroid dos tinggi. Pemantauan paras vitamin B12 disyorkan bagi penggunaan metformin jangka panjang.

iii. Garis Panduan AACE (Persatuan Endokrinologi Klinikal Amerika)

Matlamat utama pengurusan pra-diabetes merangkumi pencegahan diabetes jenis 2, pencegahan perkembangan penyakit hati berlemak berkaitan disfungsi metabolik (penyakit hati steatosis yang berkaitan dengan disfungsi metabolik, MASLD) kepada sirosis, pengurangan risiko kardiovaskular melalui pengurusan tekanan darah dan lipid, serta penurunan berat badan.

Bagi pesakit berlebihan berat badan atau obes, penurunan berat badan merupakan salah satu sasaran utama. Ubat yang membantu menurunkan paras glukosa boleh mengurangkan gangguan glukosa berterusan walaupun selepas intervensi gaya hidup.

5. Kesimpulan & Keutamaan Rawatan

i. Asas Utama

Pengubahsuaian gaya hidup merupakan asas utama pengurusan dan pencegahan perkembangan diabetes bagi semua pesakit pra-diabetes.

ii. Keutamaan Pemilihan Ubat oleh Dr. Mafauzy

1. Metformin digunakan sebagai pilihan utama.
2. Acarbose boleh ditambah sekiranya penyakit pra-diabetes masih berterusan.
3. Pioglitazone dipertimbangkan kemudian kerana kecenderungannya menyebabkan bertambah berat badan.

Sumber

Prof Dato' Paduka Dr Mafauzy Mohamed
Pakar Perunding Kanan Endokrinologi
Universiti Sains Malaysia