Komplikasi Bariatrik

Pembedahan bariatrik merupakan salah satu prosedur pembedahan yang mempunyai tahap keselamatan yang baik kerana pesakit menjalani pemeriksaan pra-operasi yang menyeluruh dari hujung rambut hingga hujung kaki. Segala masalah perubatan akan dioptimumkan terlebih dahulu oleh pakar berkaitan bagi membantu meminimumkan risiko komplikasi.

1. Komplikasi pembedahan bariatrik boleh dibahagikan kepada tiga kumpulan utama:

• Komplikasi biasa: Berkaitan dengan prosedur pembedahan itu sendiri seperti kebocoran (leak) pada kawasan sambungan (anastomosis), pendarahan, penyempitan (stricture) dan jangkitan.
• Komplikasi umum: Melibatkan isu berkaitan pernafasan, Obstructive Sleep Apnea (OSA), serta risiko darah beku seperti Deep Vein Thrombosis (DVT) dan embolisme pulmonari. Risiko ini boleh dipengaruhi oleh faktor berat badan dan kedudukan pesakit semasa pembedahan.
• Komplikasi spesifik: Bergantung kepada jenis pembedahan yang dilakukan, seperti Sleeve Gastrectomy atau Gastric Bypass.

2. Kebocoran (leak) merupakan salah satu komplikasi yang perlu dikesan dan diuruskan dengan segera.

Tanda utama: Petanda tipikal yang paling penting ialah takikardia, iaitu kadar nadi yang laju. Doktor dinasihatkan supaya tidak menunggu sehingga tekanan darah menurun atau demam muncul kerana keadaan tersebut boleh menunjukkan bahawa pesakit telah mengalami sepsis yang teruk.

Diagnosis: Imbasan CT dengan kontras oral dan IV merupakan antara kaedah terbaik untuk mengenal pasti pengumpulan cecair atau udara yang berkaitan dengan kebocoran.

Prinsip 4R: Pengurusan kebocoran boleh mengikut prinsip Resuscitate (resusitasi), Restitute (pemulihan dengan menangani sepsis dan keperluan nutrisi), Repair (pembaikan melalui pembedahan atau endoskopik) dan Rehab (rehabilitasi).

3. Pendarahan selepas pembedahan kini jarang berlaku dengan penggunaan teknologi stapler yang lebih baharu serta pemberian asid traneksamik, yang telah terbukti dapat membantu mengurangkan risiko pendarahan.

Penyempitan (stricture) pula boleh berlaku disebabkan oleh faktor anatomi atau teknikal, seperti keadaan perut yang berpusing. Jika penyempitan berlaku dan tidak dapat diatasi dengan kaedah lain, pesakit mungkin perlu menjalani prosedur gastric bypass.

4. Komplikasi spesifik juga bergantung kepada jenis prosedur yang dilakukan.

• Sleeve Gastrectomy: Komplikasi yang sering dikaitkan ialah refluks asid atau pedih ulu hati. Keadaan ini boleh dikurangkan dengan melakukan prosedur cruroplasty semasa pembedahan bagi pesakit yang sesuai.
• Gastric Bypass: Boleh menyebabkan ulser marginal, terutamanya dalam kalangan perokok, serta sindrom dumping.
• Sindrom dumping: Biasanya diuruskan melalui pengubahsuaian diet dan, jika perlu, ubat-ubatan tertentu.

5. Penjagaan nutrisi dan pemulihan jangka panjang merupakan sebahagian penting dalam rawatan selepas pembedahan bariatrik.

Suplemen: Pesakit memerlukan pengambilan suplemen vitamin dan mineral secara berterusan. Antara kekurangan nutrisi yang kerap berlaku ialah kekurangan zat besi dan Vitamin D.

Pemulihan pantas: Protokol Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) diamalkan bagi membantu mempercepatkan pemulihan pesakit. Mobilisasi awal, iaitu mula bergerak seawal yang sesuai selepas pembedahan, amat penting bagi membantu mengurangkan risiko komplikasi seperti masalah paru-paru dan pembentukan darah beku.

Sumber:
AP Dato’ Dr. Nik Ritza Kosai bin Nik Mahmood
Bariatric Surgery Unit
Hospital Canselor Tunku Mukhriz UKM