Menopause: Memahami Simptom, Risiko dan Pilihan Rawatan

Berikut adalah ringkasan garis panduan klinikal dan protokol terapi hormon menopause berdasarkan sumber yang diberikan.

Kepentingan Perubatan Menopause:

• Negara Menua: Malaysia sedang menuju ke arah status “negara tua” (aged nation) menjelang tahun 2030, di mana lebih 15% penduduk akan berusia lebih 60 tahun.
• Kualiti Hidup: Wanita Malaysia mempunyai jangka hayat yang lebih panjang berbanding lelaki, namun tahun-tahun tambahan ini sering dicabar oleh isu kesihatan.
• Menopause: Menopause menjejaskan kualiti hidup, terutamanya bagi wanita bekerjaya yang mungkin mengalami simptom dalam diam.
• Risiko Kesihatan: Menopause bukan sekadar simptom luaran; ia meningkatkan risiko penyakit kardiovaskular dan osteoporosis secara ketara.

Diagnosis Menopause:

• Penilaian Klinikal: Bagi wanita berumur 45 tahun ke atas, diagnosis dibuat secara klinikal berdasarkan simptom dan gangguan kitaran haid.
• Ujian Darah (FSH): Ujian hormon FSH biasanya tidak diperlukan kecuali bagi wanita di bawah umur 40 tahun untuk mendiagnosis Premature Ovarian Insufficiency.

Terapi Hormon Menopause (MHT):

Terapi Hormon Menopause (dahulunya dikenali sebagai HRT) adalah rawatan paling berkesan untuk menguruskan simptom menopause.

Peraturan Preskripsi Hormon:

• Jika wanita mempunyai rahim: Wajib menggunakan gabungan Estrogen dan Progesteron untuk melindungi lapisan rahim (endometrium) daripada risiko kanser.
• Jika rahim telah dibuang (Histerektomi): Hanya memerlukan Estrogen sahaja.

Kaedah Pemberian Ubat:

• Oral (Pil): Berkesan tetapi mempunyai risiko darah beku (VTE) yang lebih tinggi.
• Transdermal (Gel/Semburan): Lebih disukai kerana ia memintas hati (bypass liver), memberikan tahap hormon yang lebih stabil dan mempunyai risiko VTE yang jauh lebih rendah, walaupun bagi wanita dengan BMI tinggi.

Tempoh Rawatan (Hipotesis Masa):

• Permulaan: MHT paling berkesan dan selamat jika dimulakan dalam tempoh 10 tahun selepas haid terakhir atau bagi wanita berumur bawah 60 tahun.
• Maintenance: Rawatan boleh diteruskan selagi pesakit memerlukannya, dengan syarat pemeriksaan tahunan dilakukan untuk menilai manfaat dan keselamatan.

Menangani Kebimbangan Kanser Payudara:

• Risiko Sebenar: Risiko tambahan kanser payudara daripada MHT gabungan adalah sangat kecil (kira-kira 4 kes tambahan bagi setiap 1,000 wanita).
• Perbandingan Risiko: Risiko akibat obesiti (24 kes tambahan) atau gaya hidup tidak aktif adalah jauh lebih tinggi berbanding risiko daripada MHT.
• Estrogen Sahaja: Bagi wanita tanpa rahim, penggunaan estrogen sahaja sebenarnya menunjukkan pengurangan kes kanser payudara.

Mesej Utama untuk Pesakit:

• Jangan Abaikan “Hot Flashes”: Kekerapan dan intensiti kilat panas berkait rapat dengan risiko penyakit jantung dan patah tulang akibat osteoporosis.
• Rawatan Berasaskan Bukti: Pesakit perlu mendapatkan maklumat tepat daripada doktor dan bukannya terpengaruh dengan “jurulatih menopause” atau maklumat tidak sahih di internet.
• Pendekatan Holistik: Rawatan harus mengutamakan keperluan pesakit, termasuk mempertimbangkan keperluan kontraseptif jika masih dalam fasa perimenopause.

Sumber:

1. MMA Webinar
2. Dr Aini Hanan Azmi, MRCOG, KPJ Klang